|
Neden Yemek Yemeniz Gerekiyor?
Vücudumuz sürekli çalışan bir tür makinaya benzer. Uyurken bile kalbiniz
atar, akciğerleriniz soluk alıp verir ve beyniniz çalışır. Yiyecek bütün bu
işlerin devam etmesini sağlayan yakıttır. Yemek yemeseydiniz vücudun
çalışması yavaşlar ve sonunda da dururdu. Arabalar için benzin ne ise
insanlar için de yiyecek öyledir. Örneğin bir elmanın verdiği enerji ile
yedi dakika boyunca bisiklete binebilirsiniz. Bir parça çikolatanın verdiği
enerji ile bir saat boyunca yürüyebilirsiniz.
Bazen insanlar büyüyüp güçlenmeniz için birşeyler yemeniz gerektiğini
söyler. Bu doğrudur, çünkü bütün vücudumuz yediğiniz yiyeceklerdeki yararlı
şeylerden oluşur. Aşağı yukarı 18 yaşına gelene dek vücudunuz sürekli
gelişir. Bazen yemek yemediğinizde kendinizi güçsüz hissedersiniz. Bunun
nedeni vücudunuzun enerjisinin tükenmesidir. Yeterli derecede beslenmeyen
çocukların gelişmesi durur. Zayıflar, güçsüzleşir ve daha kolay hasta olur.
Vücudunuzun gereksinim duyduğundan daha fazlasını yerseniz, yediklerinizi
yağ olarak depolarsınız. Bu ağırlığınızı arttırır ve hareketlerinizi
yavaşlatır.
Yiyeceklerdeki yaralı şeyler, zarar gördüğünde vücudunuzun kendini
onarmasına yardımcı olur. Ayrıca hasta olduğunuzda da iyileşmenize yardım
eder.
Yiyecekler Neden Yapılmıştır?
Yediğiniz her şeyde pek çok değişik besleyici madde bulunur. Bunlar
vücudunuzun çalışmasını sağlayan yararlı şeylerdir. Protein, yağ ve
karbonhidrat birer besleyici maddedir. Her biri vücudunuzun belirli bir işi
yapmasına yardımcı olur.
Protein: Preteinler vücudun yapı taşlarıdır. Vücudunuz bunları,
gelişmek ve kendini onarmak için kullanır. Vücudunuzun her bir bölümünün
oluşumuna değişik protein türleri yardımcı olur. Ergenlik çağındaki insanlar
hızlı geliştikleri için çok fazla proteine gereksinim duyarlar. Proteinler
kaslarımızı geliştirir ve saçımızın uzamasını sağlar.
Proteinler; et, balık, sakatat (ciğer, böbrek, dalak vb.), süt,
peynir, yoğurt, yumurta, kuru fasulye, fındık, fıstık, badem, ceviz, tahıl
ve bazı sebzelerde bulunur.
Karbonhidrat: Karbonhidratlar size enerji verir. Yaptığınız her şey
için enerjiye gerek duyarsınız. Örneğin koşmak, konuşmak, düşünmek ve hatta
bu yazıyı okumak için.
Şekerli yiyeceklerden çok miktarda enerji alırsınız ancak bu enerji kısa
sürede tüketilebilir. Makarnadan, buğday, pirinç gibi tahıllardan yapılma
yiyeceklerden veya ekmekten aldığımız enerji daha yaralıdır, çünkü daha uzun
süre kullanabilirsiniz. Örneğin sporcuların fazla enerji almak için
karbonhidratlı besinler yemesi gerekir.
Karbonhidratlar; ekmek, tahıllı yiyecekler (buğday, pirinç, yulaf
vb.), makarna ve hamur işlerinde bulunur.
Yağ: Yağ da size enerji verir, ancak vücudunuz enerjiye gereksinim
duymuyorsa, yağ vücudunuzun çevresinde bir tabaka halinde depolanır. Bu
tabaka sizi sıcak tutan ve koruyan bir giyisi gibi işlev görür. Örneğin
kalçanızda depolanan yağ, küçük bir yastık gibi, oturmayı daha rahat hale
getirir.
Yağlar; çeşitli bitkiler ve hayvanlardan elde edilen çeşitli
ürünlerde bulunur.
Yiyeceklerin İçinde Başka Neler Var?
Yediğiniz yiyeceklerde vitamin ve mineral adı verilen, sizin için gerekli
başka besleyici maddeler de bulunur.
Vitaminler: Vitaminler, diğer besleyici maddelerin işlerini yapmasına
yardımcı olan küçük işçiler gibidir. Yaklaşık 20 çeşit vitamin vardır.
Vitaminlerin çoğu harflerle adlandırırlır.
A Vitamini: Sebzeler, meyveler, karaciğer, deniz ürünleri, süt ve süt
ürünleri ve yumurtada bulunur. Görme olayında ve kemik gelişiminde
etkilidir. Yetersizliğinde gece körlüğü, kemik ve diş gelişiminde zayıflık
meydana gelir.
B Vitamini:Tahıllar, baklagiller, kırmızı et, sebzeler, süt ve süt
ürünleri, yumurtada bulunur. Değişik yararları olan çok çeşitli B
vitaminleri vardır. Yetersizliğinde sinir sistemi bozukluğu, yorgunluk,
deride yaralar, kansızlık, kas ağrıları, göz ve cilt hastalıkları görülür.
C Vitamini: Turuçgiller, çilek, domates, patates ve lahanada bulunur.
Soğuk algınlığına karşı direnç kazandırır. Yara ve yanıkların iyileşmesi,
kemik gelişimi, diş ve diş sağlığı üzerinde etkisi vardır. Yetersizliğinde
hastalıklara karşı dirençsizlik, yorgunluk, diş eti rahatsızlıklıkları,
deri altı kanamaları görülür.
D Vitamni: Karaciğer, yumurta, süt ve süt ürünlerinde bulunur. Vücudumuz
güneş ışığını kullanarak kendi başına D vitamini üretebilir. Az güneşli
bölgelerde yaşayan insanların, içinde D vitamini olan yiyeceklerden daha
fazla yemesi gerekir. D vitamini kemiklerimizi ve dişlerimizi
sağlamlaştırır. Yetersizliğinde kemik hastalığı, dişlerin çıkmaması, kolay
çürümesi ve iskelet sistemi bozuklukları görülür.
Mineraller: Topraktan bitkilere, bitkilerden size geçen besleyici
maddelerdir. Tuz, kalsiyum ve demir gibi 15 değişik mineral çeşidine
gereksinim duyarsınız. Suda çok miktarda mineral vardır. Süt, peynir ve
yoğurtta, dişlerinizi ve kemiklerinizi güçlendiren kalsiyum bulunur.
Karaciğer, et ve ıspanakta az miktarda demir bulunur. Demir kanımız için
gereklidir.
Müjgan ÖNAL(8/B) Duygu Emgin(8/B)
|