|
CUMHURİYETE NASIL
KAVUŞTUK?
Cumhuriyet ilan edilmeden önce, devletimizin adı
Osmanlı devletiydi.Osmanlı Devleti padişahlıkla
yönetiliyordu.Padişahlık babadan oğla geçiyordu.Devletin ilk yıllarında başa geçen padişah
devleti iyi yönetiyordu.Fakat son dönem padişahları
kendinden önce gelen padişahların yaptıklarıyla ters
düştüklerinden dolayı ülke gerilemeye başladı. a)Yurdumuzun Düşman Tarafından
İşgali:
1914
yılında Avrupa’daki devletler aralarında bir savaş
başlattı.Bir tarafta Almanya, Bulgaristan ve
Avusturya; diğer tarata ise Rusya, Fransa, İngiltere
ve Yunanistan vardı.Bir çok devletin katıldığı bu
savaşa I.Dünya Savaşı denildi.Osmanlı Devleti ilk
zamanlar bu savaşa katılmadı.Daha sonra ise
Almanya’nın yanında savaşa girdi.Savaş 1914-1918
yılları arasında sürdü.Osmanlı Devleti ordusu
Çanakkale’de büyük zaferler elde etti.Fakat İttifak
Devletleri yenilince Osmanlı Devleti’de yenik
sayıldı. Savaşın galibi olan İtilaf Devletleri
Osmanlı Devleti ile Mondros Ateşkes Antlaşmasını
imzaladılar.Antlaşma gereğince ordumuz dağıtılmış,
topraklarımız, paylaşılmıştır.Bunun üzerine savaşı
kazanan devletler Osmanlı topraklarına
girdiler.İngilizler İstanbul’a girdiler.Yunanlılar;
İzmir’i ,Antalya’yı; İtalyanlar, Fransızlar;Antep,
Urfa ve Adana’yı işgal ettiler.Girdikleri yerlerde
kadın, çocuk, yaşlı demeden herkesi
öldürdüler.Köyleri, kasabaları yakıp yıktılar.
Padişah bu duruma kayıtsız kalıyor,halk baskı
altında eziliyor fakat ses çıkaramıyordu.
b)Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı:
Mustafa Kemal yurdun işgaline karşı
çeşitli faaliyetler yapmak istiyordu.Bu duruma
çareler bulmak için gizli gizli toplantılar
yaptı.Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’nı
başlatmak istedi.Bandırma Vapuru ile İstanbul’dan
hareket etti.19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı.O
günden itibaren, yeni Türk devletini kurma
mücadelesi başladı.Mustafa Kemal, Samsun’dan,
Amasya’ya, Erzurum’a ve Sivas’a giderek çeşitli
kongreler düzenledi.Bu kongrelerde diğer illerden
gelen temsilcilerle toplantılar yaptı.
Temsilcilerden ve halktan yakın ilgi gördü.
Erzurum Kongresi’nde vatanın bir bütün olduğu asla
parçalanamayacağı karara bağlandı. Mustafa
Kemal’in çalışmalarını duyan İstanbul hükümeti O’nun
İstanbul’a dönmesini istedi.Mustafa Kemal bu
çağrılara uymadı.İstanbul Hükümetine askerlikten
ayrıldığını bildirdi.
c)Büyük Millet Meclisinin Kurulması:
Mustafa Kemal 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geldi bütün
illere bildiri gönderdi.İllerden seçecekleri
milletvekillerini Ankara’ya göndermelerini
istedi.Milletvekilleri Ankara’ya gelerek Mustafa
Kemal’in önderliğinde T.B.M.M yi açarak çalışmalara
başladı.
d)Yurdumuzun Düşmanlardan Temizlenmesi ve Lozan Barış Antlaşması
T.B.M.M. açıldıktan sonra,düzenli bir ordu
kuruldu.T.B.M.M. bunu bütün dünyaya duyurarak savaş
kararı aldı ve Kurtuluş Savaşı başladı.
Kurtuluş Savaşında çeşitli cephelerde savaşa
girdik.Maraş,Urfa ve Antep’te Fransızlarla
savaştık.doğu illerimizde Ermenilerle savaşarak
onarı yenilgiye uğrattık.İtalyanlarda Antalya’yı
terk etmek zorunda kaldılar. Bu sırada Yunanlılar
Anadolu’ya girmiş,köyleri,şehirleri yakıp
yıkmıştı.Çocuk kadın ve yaşlıları öldürüyordu.Türk
ordusu Mustafa Kemal’in önderliğinde Yunanlılara
karşı bir çok cephede savaştı.I. İnönü, II. İnönü ve
Sakarya Savaşları kazanıldı.Mustafa Kemal’e
başarılarından dolayı Gazi ve Mareşal ünvanları
verildi.
30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da büyük bir savaş daha
yapıldı.İngilizlerden büyük yardım gören Yunanlılar, bu
savaş sonucunda denize döküldü.Başkomutan Meydan Savaşı
denilen bu savaşta yurdumuz düşmandan temizlendi.Böylece
düşmanlar, Türk ordusunun yenilmezliğini anladı.bizimle
barış yapmak istedi.24 Temmuz 1923’te İsviçre’nin Lozan
şehrinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Lozan Barış
Antlaşmasını imzaladılar.Lozan Barışı ile milletimiz
bağımsızlığa kavuştu.Ülkemizin bu günkü sınırları Hatay
ilinin dışında çizildi.
Cumhuriyetin İlanı:
Atatürk,milletimiz için en iyi yönetim şeklinin
cumhuriyet olacağını biliyordu.ancak onun fikrine karşı
çıkıp padişahlığın devamını isteyenler de vardı.O, bu
zorluklar karşısında ümitsizliğe düşmedi fikrini
çevresindekilere anlatmaya devam etti.sonuçta güçlükleri
yenmeyi başardı.Milletvekillerinin çoğu onu
destekliyordu.
29
Ekim1923 tarihinde T.B.M.M.’nde Cumhuriyet ilan
edildi.İlk cumhurbaşkanımız Atatürk
seçildi.Devletimizin adı da Türkiye Cumhuriyeti
oldu.O gün bütün yurtta bayram yapıldı.Ve
cumhuriyetimiz 80. yaşına değdi.
“Cumhuriyeti biz kurduk, onu yaşatacak olan
sizlersiniz.”
Atatürk
Yasemin YILDIRIM
8/D
|